Kruszwica
Lokalizacja
Podstawowe, acz nieuporządkowane informacje
Kruszwica składała się z trzech części:
- Ostrów Rzępowski, dawniej wyspa, od 1922r. połączona z Górą zamkową i Przygródkiem
- Miasto na zachodnim brzegu Gopła, wywodzące się z osady targowej, która w 1303r. na mocy lokacji Kazmierza Konradowica zyskała prawa miejskie (prawo magdeburskie).
- Grodztwo, dawny flowark i wieś na wschodnim brzegu Gopła.
Początki wczesnośrendniowiecznego osadnictwa z VIw. na wschodnim brzegu jeziora i wyspie zachodniej. W VII-VIIIw. na terenie dzisiejszej Kruszwicy funkcjonowały trzy osady wiejskie. Przekaz w wielokroć cytowanym źródle? Geografie Bawarskim, który wymieniające plemię Goplan (Glopeani) prawdopodobnie odnosi się do plemienia Polan. Goplan jako odrębnego plemienia nie było. Kruszwica mimo tego, że było ważnym centrum handlowym i rzemieślniczym (huty szkła) nigdy nie była centrum administracyjnym. Przeczy temu otwarty charakter osady. Legenda o Popielu pierwotnie dotyczy Gniezna, nie Kruszwicy. Warowny gród książęcy wzniesiono na przełomie X i XIw. W tym czasie nastąpił gwałtowny rozwój osady spowodowany zarówno koniunkturą gospodarczą, jak i położeniem geograficznym ? na zbiegu szlaków handlowych. Możliwe, że w latach trzydziestych XIw. Mieszko II powołał w Kruszwicy stolicę biskupstwa kujawskiego. W 1096r. Kruszwiczanie opowiedzieli się po stronie Zbigniewa, syna Władysława Hermana. Miasto utraciło pozycję administracyjną, natomiast informacje o upadku gospodarczym nie mają potwierdzenia w źródłach. W 1148r. odbył się ślub Judyty, córki Bolesława Krzywoustego z synem Albrechta Niedźwiedzia, margrabiego miśnieńskiego i władcy Marchii Północnej, Ottonem I. W XII-XIIIw. kruszwicki zespół osadniczy składał się z czterech osad wiejskich, pięciu cmentarzy i grodu. Od XIIw. Kruszwica była stolicą archidiakonatu. W XIVw. do dekanatu kruszwickiego należały parafie: Gębice, Kościeszki, Kruszwica, Ludzisko, Ostrowo Mogileńskie, Polanowice, Rzadkwin, Skulsk, Sławsko, Stodoły, Strzelno, Warzymowo. W 1252r. przy moście na Gople działała komora celna.
W 1422r. Władysławaw Jagiełło ponowił lokację, tym razem na prawie niemieckim. Od końca XIIw. gród kruszwicki stał się ośrodkiem kasztelanii, obejmującej południowo zachodnie Kujawy.
Urząd kasztelana kruszwickiego istniał do 1772r. W 1271r. z rozkazu Bolesława Pobożnego Kruszwica została spalona, spowodowało to przeniesienie rzemiosła na lewy brzeg Gopła (okolice dzisiejszego starego rynku).
W XVIw. Kruszwica była małym, lokalnym ośrodkiem bez specjalnego znaczenia. W mieście znajdował się Sąd Grodzki, dwie gorzelnie i pięć karczm. Upadek pogłębił się po wojnie polsko - szwedzkiej 1655-1660.
W 1657r. w Kruszwicy było tylko 5 mieszczan. Według danych z 1767r. w Kruszwicy nie było ani jednego mieszkańca. 5 sierpnia 1772r. Kruszwica znalazła się w zaborze pruskim.
13 września 1863r. w Kruszwicy obchodzono rocznicę "tysiąclecia narodu". Istniały plany usypania kopca pamiątkowego, który miał znajdować się naprzeciw kolegiaty.
3 stycznia 1919r. wyzwolenie Kruszwicy. W 1919r. Kruszwica weszła w skład powiatu strzeleńskiego, od 1931r. mogileńskiego, od 1938r. inowrocławskiego w województwie pomorskim.
W 1920r. Henryk Makowski założył w Kruszwicy największą w Polsce wytwórnię win owocowych.
W 1922r. rozpoczęto budowę modernistyczno-klasycystycznego kościoła św. Teresy (projekt Stefana Cybichowskiego).
W 1934r. do Kruszwicy wcielono gminę wiejską Kruszwica, Kruszwicę - Grodztwo oraz półwysep Rzępowo. W 1940r. Niemcy zmienili nazwę Kruszwicy na Wickingen. Od 3 listopada do 27 kwietnia 1943r. w mieście istniał obóz pracy dla ludności żydowskiej.
Podstrony dokumentu Kruszwica:
Dodaj nową odpowiedź