Ostrowo nad Gopłem
Lokalizacja
"Jeżeliś strudzony, zniżą się te progi, Spoczynek cię czeka - jeżeliś znękany Rozszerzą się te ściany - spokój tu znajdziesz."
Od końca XIIIw. własność rodu Leszczyców - jako posag żony (bratanicy arcybiskupa gnieźnieńskiego Jakuba Świnki (?)) Jana, syna sędziego brzeskiego Macieja. W 1363r. tamtejszy sołtys Jakub z Mirosławic sprzedał swój urząd Pawłowi, sołtysowi z Książa. Wieś wzmiankowana w 1299r. Parafia od 1325r. Pierwotnie gotycki kościół pw. św. św. Mateusza i Walentego po pożarze w XVw. przebudowany w stylu barokowym.
Na zewnętrznych ścianach kaplicy grobowej ufundowanej przez Józefa Rudnickiego tablice: Ignacego Mochińskiego, Tadeusza i Jadwigi z Zielińskich Trzcińskich. Od 1784r. wieś w rękach rodziny Trzcińskich.
Starościc Józef Trzciński sprzedał Ostrowo (w 1842r.) swojemu synowi Edwardowi Tadeuszowi Trzcińskiemu (zmarł 1845). Wdowa po nim - Eleonora z Kułakowskich odstąpiła Ostrowo swojemu najstarszemu synowi Józefowi za 56.000 talarów. Józef, wraz z żoną - Heleną z Prądzyńskich (1855-1908) przekazali 1 styczna 1907r. majątek najstarszemu synowi Juliuszowi, przenosząc się do Świerkówca, własności młodszego syna - Józefa. Julisz Trzciński został zamordowany przez Niemców w nocy 22/23 września 1939r. Józef Trzciński został zamordowany przez Niemców 9 listopada 1939r. w lasach miradzkich.
Józef Trzciński urodził się 19 lipca 1841r. w Kopaniu na Kujawach. Matka - Eleonora z Kułakowskich. Uczęszczał do gimnazjum w Toruniu. Od 1869r. właściciel Ostrowa. Opublikował zbiorek Baśnie znad Gopła (Inowrocław 1905). Zmarł 26 marca 1918r. w Świerkówcu. Pochowany w rodzinnym grobowcu w Ostrowie.
Juliusz Trzciński urodził się 26 sierpnia 1880r. w Ostrowie. Matka - Helena z Prądzyńskich. Odbył studia rolnicze w Krakowie, Berlinie, Genewie, Halle i Monachium, gdzie w 1906r. zdobył tytuł doktora nauk ekonomicznych. W 1907r. przejął od ojca Ostrowo. Współzałożyciel Narodowego Stronnictwa Ludowego w Wielkopolsce, członek władz powstania wielkopolskiego, minister byłej dzielnicy pruskiej, działacz społeczny i spółdzielczy. Członek zwyczajny Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Poznaniu. Mąż Antoniny z Kurnatowskich.
Dwór przebudowywany w latach 1841 i 1911. Do majątku Ostrowo należały wsie Kicko i Popowo.
Z Ostrowem wiąże się nazwa miejscowa Brosza.
W kaplicy na pobliskim cmentarzu leżą Trzcińscy: Józef, Kazimierz, ks. Tadeusz oraz Juliusz.
Grobowiec Trzcińskich
- Kazimierz Trzciński, ur. 21 lipca 1891 w Popowie zmarł 21 września 1979. Ostatni właściciel Popowa, ppłk Wojska Polskiego, powstaniec wielkopolski, kawaler Virtuti Militari i Polonia Restituta, odznaczony krzyżami walecznych, wielkopolskim powstańczym oraz niepodległości, Polska swemu obrońcy i łotewskim z mieczami 1918/28.
- Helena z Prądzyńskich 1855-1908
- Ksiądz Tadeusz, prof. dr teologii 1873-1912
- Józef, ziemianin 1841-1918
- Jan Prandota Trzciński 1915-1976, Porucznik rezerwy 15 pułku ułanów Poznań, uczestnik kampanii wrześniowej, obrońca Warszawy 1939r. więzień oflagu Waldenberg, kawaler krzyża Virtuti Militari, dwukrotnie odznaczony Krzyżem Walecznych i innymi odznaczeniami bojowymi, reprezentant kadry wioślarskiej.
- Dr Juliusz Trzciński, minister byłej dzielnicy pruskiej, poseł na sejm konstytucyjny, prezes związku obrony byłych kresów zachodnich. Rozstrzelany pod Gniewkowem 13 października 1939r.
Parafia w Ostrowie
Pierwszy kościół powstał między latami 1013 a 1123. Obecny kościół gotycki pod wezwaniem św. Mateusza i Walentego zbudowano przed 1235r. Wówczas biskupem włocławskim był Gerward Leszczyc, syn sędziego kujawskiego Macieja, właściciela Ostrowa. W 1597 biskup włocławski Pozdrażewski przeprowadził wizytację parafii do której należały Ostrowo, Popowo, Złotowo, Ostrówek, Mietlica, Orpikowo, Witowiczki i Witowice. W pierwszej połowie XVIIw. Ostrowo otrzymało prawa miejskie. Miasto uległo zniszczeniu podczas Potopu. Józef Rudnicki, chorąży bydgoski, właściciel Złotowa w latach 1720-1724 odbudował kościół nadając mu wystrój barokowy. Konsekracji dokonał w 1766r. Jan Dębowski.
W 1835r. założono cmentarz 1880 założono posadzkę w kościele 1883 sprowadzono organy Około 1886 zbudowano dzwonnicę
Proboszczowie:
- 1324r. Wisław
- 1401r. Kanonik kruszwicki Derslaw herbu Pobóg
- 1418 Mikołaj Pniewski
- 1577-1590 Antoni z Kasprala
- 1591-1598 Marcin Kijewski
- 1879 ks. Kanonik Stanisław Schmidt
- 1880-1911 ks. Kanonik Gaspar Pasztalki, dziekan kruszwicki
- 1911-1919 proboszcz Kazimierz Stankowski
- 1919-1939 Mieczysław Strehl
- 1945-1950 Błażej Wolanin
- 1951-1953 Czesław Majszak
- 1954-1962 Edmund Ruta
- 1962-1972 Władysław Kierzek
- 1972- Tadeusz Zieliński
Płyty znajdujące się w kościele:
- Ksiądz Mieczysław Strehl proboszcz w Ostrowie nad Gopłem od 1919 do 1939r. Urodzony 1 stycznia 1887r. umarł śmiercią męczeńską w obozie koncentracyjnym Dachau 21 lutego 1941r.
- Żołnierz z 1831r. Ignacy Modliński właściciel Walentynowa urodzony 1807r. zmarł 2.3.1873r. Tablicę wystawiła córka L.M.
Ostrowo nad Gopłem
"Ostrowo nad Gopłem, nazywane także Ostrów Bielski lub Wyspa Bielsko". Te dwie ostatnie nazwy nie dotyczą tego Ostrowa, lecz Ostrowa w gm. Strzelno. Cytowane tłumaczenie w oryginale zapisanym po łacinie "...Ostrow Belski siue insula Belsko" zawarte zostało w dokumencie klasztoru strzeleńskiego, który odnosił się do ich trzynastowiecznych włości.
(Dokument - APB, Strzelno Kl. B 1, k. 122-123.) Proponuję również zajrzeć do:
D. Karczewski, Dzieje klasztoru norbertanek w Strzelnie do początku XVI wieku, Inowrocław 2001, s. 155 oraz
R. Kozłowski, Rozwój uposażenia ziemskiego klasztoru norbertanek w Strzelnie do końca XV wieku, [w:] Prace Komisji Historii Bydgoskiego Towarzystwa Naukowego, t. 4, Bydgoszcz 1967, s. 91-92.
Marian Przybylski
Już poprawione.
Już poprawione.
Ostrowo
Witam
Mam pytanie.W XVIII wieku ks.Marcin Florkiewicz był zarządcą parafii Ostrowo w dekanacie Inowrocławskim i propozytem szpitala św.Ducha w Pakości.
Czy parafia w Ostrowie istnieje nadal? Czy ma swoja strone www i adres e-mail?
Poszukuję inf.o ks.Marcinie Florkiewiczu.Chodzi mi o imie ojca i miejsce urodzene.I ile znana jest dokładna data to oczywiscie także.
Czy możecie mi Pan pomóc?
Z poważaniem.
Stefan Pliś-Marszycki
ps.bardzo proszę o list na
plisst@poczta.onet.pl
Ostrowo
Na podstawie danych przedstawionych przez Pana wynika, że chodzi o parafię Św. Jana Chrzciciela w Janikowie k. Inowrocławia, niegdyś kościół był filią parafii w Kościelcu Kujawskim. Parafia powstała w 1460 r. i dziś należy do dekanatu barcińskiego. Kościół parafialny został zbudowany w stylu późnogotyckim i pochodzi z XV w. Ostrowo nad Jeziorem Pakoskim, dziś Janikowo, leży niedaleko Pakości. Danych o ks. Marcinie Florkiewiczu może Pan szukać w Archiwum Archidiecezjalnym w Gnieźnie lub Archiwum Diecezjalnym we Włocławku. O Ostrowie może Pan dowiedzieć się czerpiąc z monografii zawartej na stronie Urzędu Miejskiego w Janikowie http://www.janikowo.com.pl/pub/um/historia/monografia.pdf
Marian Przybylski
Ostrowo nad Gopłem według ks. kan. Stanisława Kozierowskiego.
Oto, co pisze ks. kan. Stanisław Kozierowski o Ostrowie nad Gopłem:
Wieś leży na południowy wschód od Kruszwicy, niegdyś półwysep między odnogami Gopła o wzniesieniach 84,4; 83,8 m. n.p.m. Wschodnie Gopło nazywało się Gopłem Ostrowskim. Włość tę dzierżyła kapituła gnieźnieńska. W dokumencie z 1299 r. (KDW, t. II, nr 814 i 815) została zapisana jako Ostrów i Popów (sąsiednia wieś nad Gopłem nazywa się Popowo i zapewne wówczas była to jedna włość). Z pergaminu tego wynika, że ówczesny arcybiskup gnieźnieński Jakub Świnka nabył tę wieś od kapituły i dał ją drogą zamiany bratankowi swemu Piotrowi Sułkowicowi, który zlecił ją jako wiano siostrze swej, wydanej za Jana, syna Sędziego kujawskiego Macieja. W ten sposób Ostrowo i Popowo weszły w posiadanie Leszczyców. Ci z kolei wzięli stąd nazwiska Ostrowskich i Popowskich (Zważyć należy, iż w XV w. wymieniani są Popowscy z Popowa w powiatach: gnieźnieńskim, kościańskim, poznańskim a później i w kaliskim oraz innych powiatach. Podobnie Ostrowscy, w wielu powiatach, z różnych wsi Ostrowo ? Ostrów). W połowie XIV w., w latach 1357-1361, występował Stanisław Kiwała sędzia brzesko-kujawski, który w 1357 r. pisał się jako Stanislaus de Insula iudex Terre Cuyavie, pieczętując się klejnotem Leszczyców (KDW, t. III, nr 1366).
Kościół parafialny powstał tu w XI-XII w. i Popowo tworzyło zapewne pierwotne uposażenie kościoła, nim parafię w Ostrowie zorganizowano i uposażenie proboszcza oznaczono. W latach 1325-1327 (MPV, t. I, 277) w Ostrowie, wówczas posiadłości komesa Jana, proboszczem był Wisław. W roku 1401 (pieczęć w Toruniu (?)) proboszcz Deresław herbu Pobóg. W roku 1418 (KKB nr 32) Mikołaj Paniewski. W roku 1520 (MHDW, t. XI, s. 43) wymienieni są jako kolatorzy (Kolator posiadał prawo prezenty, czyli przedstawiania biskupowi kandydata na proboszcza, inaczej na wakujące beneficjum przy kościele, zwane też prawem kollacji. Tradycyjnie kolatorami byli właściciele dóbr ziemskich na terenie parafii. Mieli oni prawo do umieszczania w kościele tablic nagrobkowych i dysponowali własnymi ławkami. Byli to z reguły dobrodzieje i fundatorzy świątyni.) Bartłomiej i Piotr Popowscy z Popowa i Stanisław Dębołęcki [Kozierowski wymienia również Świeckiego (Wawrzyniec Świecki z Popowa)]. Stanisław Dębołęcki był dziedzicem w Jastrzębowie w pow. gnieźnieńskim i tenutariuszem (dzierżawcą) części sołectwa w Radziejowie. Kościół pierwotnie nosił wezwanie św. Macieja i Walentego, w latach 1577-1578 znajdujemy wezwanie św. Michała (MHDW, t. XVII, s. 25, 112), współcześnie św. Mateusza. W XVI w. proboszczem był Antoni z Karspola ? Kasprala, zmarły ok. 1590 r. (Wieś szlachecką Kaspral pod Kruszwicą, 800 mórg, sprzedała w 1906 r. wdowa Pawłowska firmie Drwęski & Langner, którą następnie kupił Jan Miech ? ?Dziennik Poznański?, 1906, nr 78/06 i 156/06). Uposażenie kościoła składało się z 1 łanu i 3 toni w jeziorze Skwarzeniu (toń Gopła). W 1598 r. (l. c, XXI. 78) proboszczem był Marcin Kijewski (zapewne z Kijewie pod Strzelnem). W rejestrach poborowych około roku 1557 (ŻDW II. 32) w Ostrowie i Popowie były po dwa działy Popowskich i Świeckich, Orpikowo trzymał Stanisław Orpikowski, Złotowo wchodziło w skład starostwa radziejowskiego, w Witowicach siedzieli Role a w Mietlicy Pomiany.
Murowany Dom Boży, późnogotycki o szerokości 8,30 m., z kwadratowym prezbiterium 6m. szerokim, spalony za czasów wojen szwedzkich odbudował w roku 1720 chorąży bydgoski Józef Rudnicki. Monstrancja pochodzi z 1724 r.
Tonie Gopła pod Ostrowem nazywane są Dębowiec, Laskowiec, Kurzeń. Patronat należał do majętności Ostrowo i Popowo.
Źródło podstawowe:
S. Kozierowski, Szematyzm historyczny ustrojów parafialnych dzisiejszej Archidiecezji Gnieźnieńskiej, Poznań 1934, s. 146-147.
W 1811 r. do parafii Ostrowo przydzielono połowę sąsiedniej parafii Rzeczyca, w której to w tymże roku spłonął kościół. Ten stan rzeczy trwał do 1925 r., to jest do czasu przywrócenia parafii Rzeczyca (S. Kozierowski, Szematyzm?, s. 180-181).
Od 1853 r. proboszczem w Ostrowie był ks. Stanisław Schmidt ur. w 1811 r., święcenia kapłańskie 1837 r. (Elenchus 1874)
Od 1896 r. proboszcz Kasper Pasztalski ? dziekan dekanatu kruszwickiego, ur. 1841 r., subdiakonem w seminarium gnieźnieńskim był w 1873 r., święcenia kapłańskie 1874 r. (Elenchus 1910), zmarł w 1911 r.
Cytat ten dotyczy Ostrowa w gm. Strzelno. Cytat: ?W 1363r. tamtejszy sołtys Jakub z Mirosławic sprzedał swój urząd Pawłowi, sołtysowi z Książa? (APB, Strzelno Kl. B 1, k. 122-123).
Marian Przybylski
Dodaj nową odpowiedź